BÀI TẬP CHO BỆNH NHÂN SAU PHẪU THUẬT TÁI TẠO DÂY CHẰNG CHÉO TRƯỚC

BÀI TẬP CHO BỆNH NHÂN SAU PHẪU THUẬT TÁI TẠO DÂY CHẰNG CHÉO TRƯỚC
 
  1. Giới thiệu
Tổn thương dây chằng chéo trước rất thường gặp do chấn thương thể thao, tai nạn giao thông, tai nạn sinh hoạt. tổn thương thường dẫn đến mất vững khớp gối, rách sụn chêm, có thể gây thoái hóa khớp gối.
  1. Khi nào cần phẫu thuật?
Đứt dây chằng ở người trẻ, người hoạt động nhiều.
Đứt dây chằng và gây mất vững ở bất kỳ độ tuổi nào.
  1. Chống chỉ định phẫu thuật
Cứng khớp.
Người gìa, người ít nhu cầu vận động
Biến dạng khớp gối nghiêm trọng
Thoái hóa xương khớp nặng
Không có khả năng hoặc không sẵn sang thực hiện chương trình PHCN theo yêu cầu
  1. Các biến chứng có thể gặp:
Chậm lành vết thương
Nhiễm trùng
Thuyên tắc do huyết khối (hiếm gặp)
Cứng khớp sau mổ, tuy nhiên có thể khắc phục bằng tập vật lý trị liệu
  1. Phục hồi chức năng sau phẫu thuật
Giai đoạn 1: 0-2 tuần (Kiểm soát sưng phù và vận động sớm)
Giảm sưng bằng chườm đá, nén ép, kê cao chân
Chống chân chịu sức nặng theo sức chịu đựng với nẹp, nạng
Vận động nhẹ nhàng, cố gắng đạt hết tầm vận động duỗi
Kích hoạt cơ tứ đầu
àChương trình:
Chườm lạnh 20 phút mỗi giờ trong 48-72 giờ đầu tiên. Sau đó chườm 30/lần, 3 lần/ngày.
Chống chân chịu sức nặng theo sức chịu đựng với nẹp, nạng
Tập với máy tập thụ động liên tục
Bài tập trượt gót trên giường: Nằm ngửa, dùng khăn hoặc chân lành trợ giúp để co gối lại.Giữ lại 5 giây, thực hiện 10 lần X 2 set. Cố gắng gập gối đươc 900 sau 2 tuần. Có thể thực hiện bài tập khi ngồi.
Gồng cơ tứ đầu đùi: Ấn đầu gối xuống giường và giữ 5 giây, thực hiện 10 lần X 2 set.
Chân thẳng giơ cao: Nằm ngửa, nhấc thẳng chân lên khỏi mặt giường khoảng 450, giữ 1-2 giây sau đó từ từ hạ xuống. Chỉ thực hiện khi mang nẹp chân, hoặc khi cơ tứ đầu đùi đã kích hoạt tốt, nếu không, nên gập gối khi nhấc chân lên. Thực hiện 10 lần X 2 set.
Nằm sấp thòng chân ra ngoài giường: nằm sấp, thòng chân ra khỏi giường, mép giường trên mức xương bánh chè, nếu cơ đủ mạnh, có thể thêm tạ ở cổ chân.
Gập duỗi cổ chân: làm càng nhiều càng tốt giúp duy trì tuần hoàn máu.

Giai đoạn 2: 2-6 tuần (Hoạt động chức năng và kiểm soát cơ tứ đầu)
Chống chân chịu sức nặng theo sức chịu đựng với nẹp.
Ngưng dung nạng nếu thấy thoải mái.
Duy trì tầm độ duỗi tối đa, gập gối được 1200
Bắt đầu tập mạnh cơ tứ đầu
àChương trình:
Thực hiện tiếp các bài tập như giai đoạn 1
Chống chân chịu sức nặng theo sức chịu đựng với nẹp.
Có thể thực hiện các bài tập khi không mang nẹp
Bài tập trượt gót trên giường như giai đoạn 1, cố gắng đạt gập gối 1200 sau 6 tuần.
Đứng nhón gót: đứng quay mặt vào tường, nhón gót đứng trong 1-2 giây rồi từ từ hạ xuống. Thực hiện 20 lần, 3 set/ngày.
Đứng co gối ra sau: đứng vịn giữ thăng bằng, co gối , gót hướng về phía mông.
Dang hông: đứng dang chân ra bên.
Wall slide: đứng lưng dựa tường, chân cách tường một khoảng 30cm, từ từ hạ người xuống đến khi gối gập khoảng 450. Giữ 5 giây, lặp lại 20 lần.

     Giai đoạn 3: 6-12 tuần (tập luyện sức mạnh và dáng đi)
Bỏ nẹp chân
Lấy hết tầm độ gập gối
Tập đi dáng đi bình thường
Tập mạnh cơ
  • Chương trình:
Tiếp tục các bài tập giai đoạn trước
Ngồi gập gối: Bn ngồi trên ghế, cố gắng co gối lại bằng cách trượt gót về hướng dưới ghế, đạt hết tầm độ gập lúc 12 tuần.
Leg press: để tập mạnh cơ tứ đầu đùi.
Đạp xe đạp tại chỗ
Các bài tập kéo giãn: cơ tứ đầu đùi, cơ tam đầu đùi, cơ tam đầu cẳng chân.


Giai đoạn 4: 12-24 tuần (Huấn luyện thể thao sớm)
Lấy lạị toàn bộ sức mạnh cơ
Bài tập cardio
Bài tập chương trình huấn luyện chạy
  • Chương trình:
Tiếp tục các bài tập giai đoạn 3.
Bài tập bước lên xuống bục
Wall slide 1 chân: Bn đứng trên chân đau, hạ người xuống bằng cách gập hông gối 450. Giữ 5 giây, sau đó về vị thế khởi đầu.
Squat 1 chân với ghế: Bn đứng trước ghế, nhẹ nhàng làm động tác squat bằng chân phẫu thuật, hạ người xuống tới khi mông gần chạm ghế, sau đó trở về vị thế khởi đầu.
Đạp xe đạp tập.

Giai đoạn 5: >24  tuần (Huấn luyện thể thao nâng cao)
  • Chương trình:
Trở lại các môn thể thao
Tips
Bác sĩ phẫu thuật sẽ quyết định về thời gian mang nẹp, khả năng chịu sức nặng, tầm vận động dựa trên tình trạng của bệnh nhân, mảnh ghép …
Kích hoạt và tập mạnh cơ tứ đầu đùi quan trọng.
Đau sưng sau mổ là bình thường. tuy nhiên nếu tình trạng tệ hơn nên gặp lại bác sĩ.
Sức mạnh và tầm vận động khớp phải tốt trước khi quay lại chơi thể thao.
PHCN sẽ thay đổi chương trình nếu BN có kèm theo các tình trạng khác vì vậy nên tham khảo ý kiến nhà chuyên môn.


Tham khảo:
Andrew Green, MD; Roman Hayda, MD, COL(ret)(2018). Postoperative Orthopaedic Rehabilitation. Wolters Kluwer, Philadelphia.





         


 
Đặt câu hỏi cho bác sĩ

back top